ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ

Ἀμαλία Κ. Ἠλιάδη, ἱστορικός-φιλόλογος Οἱ πληθυσμοί τῆς Μακεδονίας στίς παραμονές τοῦ Μακεδονικοῦ Ἀγῶνα ἦταν, ὡς πρός τή γλῶσσα, στήν πλειοψηφία τους: Σλαβόφωνοι, Ἑλληνόφωνοι, Βλαχόφωνοι, Ἀλβανόφωνοι. Οἱ πληθυσμοί αὐτοί στό μεγαλύτερο μέρος τους καί μετά τό 1870 διατήρησαν τήν ἑλληνική τους συνείδηση, ὅπως ἀποκαλύπτεται ἀπό τούς μακροχρόνιους καί σκληρούς ἀγῶνες γιά τήν κτήση καί κατοχή τῶν ἑλληνικῶν Σχολείων καί Ἐκκλησιῶν. Ἡ παρουσία τῶν Σλαβόφωνων πληθυσμῶν πού ἀποτελοῦσαν καί τήν πλειοψηφία σέ σύγκριση μέ τούς Ἑλληνόφωνους κατοίκους τῆς Μακεδονίας καθώς καί τούς Βλαχόφωνους καί τούς Ἀλβανόφωνους, προέκυψε ἀπό τίς μακροχρόνιες ἐπιμειξίες Ἑλλήνων καί Σλάβων τῶν ἑλληνικῶν – βυζαντινῶν χωρῶν πού συνέβησαν ἀπό τά τέλη του 6ου αἰ. μ.Χ. καί πρό πάντων ἀπό τίς ἀρχές τοῦ 7ου βυζαντινοῦ αἰῶνα. Αὐτοί οἱ Σλαβόφωνοι Ἑλληνικοί πληθυσμοί τῆς μεσαίας καί νότιας γεωγραφικῆς ζώνης δέχτηκαν στήν πλειοψηφία τους μόνο τή γλωσσική ἐπίδραση, ἡ δέ ἐθνική τους συνείδηση παρέμενε ἑλληνική. Εἶναι οἱ πασίγ...

Βασίλης Κολλάρος Ο Αθανάσιος Σουλιώτης γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου το 1878 και ακολούθησε καριέρα στρατιωτικού. Με το ξέσπασμα του Μακεδονικού Αγώνα, μετέβη στη Θεσσαλονίκη όπου σύστησε δική του συνωμοτική κίνηση που έφερε το όνομα «Οργάνωσις Θεσσαλονίκης», ενώ απέκτησε το ψευδώνυμο Νικολαΐδης. Η εν λόγω οργάνωση κινήθηκε στο πλαίσιο της υποστήριξης των ελληνικών ενόπλων σωμάτων που δραστηριοποιούνταν στο χώρο της Μακεδονίας. Μετά τον άτυπο τερματισμό του Μακεδονικού Αγώνα (1908), επέστρεψε στην Αθήνα.

  Σεπτέμβρης 1938. Κυριακή Βράδυ, Κηφισιά (Γράμμα) «...Προχτές βράδυ ήρθα στην Κηφισιά, αργά στις 8.30. Κατά τις 11.30, καθώς ήμουν έτοιμος να πλαγιάσω, μου τηλεφώνησαν την επιστράτευση των Τσέχων. Ξαναντύθηκα και κατέβηκα στην Αθήνα. Πέρασα από το υπουργείο. Έπειτα στο Πρακτορείο ως τις 5 το πρωί. Βαριές ώρες. Αισθανότανε κανείς, καθώς τα μηχανήματα δίναν τις ειδήσεις, τον αψηλό πυρετό της Ευρώπης που από στιγμή σε στιγμή ετοιμαζότανε να παραδοθεί στον πόλεμο. Μέσα στη νύχτα ήταν μια μοίρα που έπαιζε στα ζάρια την υπόσταση εκατομμυρίων ανθρώπων και τα λίγα πράγματα που πιστέψαμε και τους δώσαμε τη ζωή μας. Έφυγα από το Πρακτορείο όταν λάβαμε την είδηση πως ο Chamberlain γύρισε να κοιμηθεί».

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου Συνήθως λησμονούμε – κάποιοι και αγνοούν – ότι ο μεγάλος μας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης πολέμησε στο Αλβανικό Έπος 1940-41, στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Προσβλήθηκε από τύφο και τελικά διασώθηκε “από θαύμα”, όπως ο ίδιος ομολογεί. Ας δούμε συνοπτικά πώς ο ίδιος περιγράφει την εμπειρία του στο μέτωπο και σε ποια ποιητικά του έργα αποτυπώθηκε αυτή η συγκλονιστική για τον ποιητή εμπειρία.

Αντώνης Κλάψης* Η εμπλοκή της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο συναρτήθηκε με την ιταλική επίθεση εις βάρος της τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, η οποία υπήρξε αποτέλεσμα, στο τελικό στάδιο της προετοιμασίας της, της προηγούμενης απόρριψης του ιταλικού τελεσιγράφου από τον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά. Με αυτή του την ενέργεια, πέρα από την έκφραση των λαϊκών συναισθημάτων, ο Μεταξάς εξέφρασε και τους βαθύτερους στρατηγικούς προσανατολισμούς της Ελλάδας.

Ένα «όχι» που βγήκε από μια βαθιά πεποίθηση, είναι πολύ καλύτερο -και πιο μεγαλειώδες- από ένα «ναι» που ειπώθηκε για να ευχαριστήσει ή χειρότερα, για να αποφύγει φασαρίες’’ (Μαχάτμα Γκάντι) Αποτελεί σπάνιο φαινόμενο –αν δεν είναι το μοναδικό– ένας λαός να αυτοπροσδιορίζεται, να επαίρεται για τον ηρωισμό του και να ταυτίζει το αδούλωτο και ελεύθερο πνεύμα του με μια λέξη, το ΟΧΙ. Κι αυτό γιατί το «όχι» ως άρνηση εμπεριέχει στοιχεία θάρρους, αποφασιστικότητας και μια βαθιά αίσθηση του χρέους προς ό,τι αποκαλούμε εθνική αξιοπρέπεια και εθνικό γόητρο. Ένα «όχι» που δεν εκφράστηκε από έναν δυνατό προς τον αδύναμο, αλλά από έναν λαό που στρατιωτικά και πληθυσμιακά ήταν υποδεέστερος του αντιπάλου.

Του Ιωάννη Παρίση, υποστράτηγου ε.α. Αφορμή για το κείμενο αυτό μου έδωσε το άρθρο Ανωνύμου, με τίτλο «Ο αφανής ήρωας της εποποιίας του 1940, αντιστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος! Μια ηρωική και τραγική μορφή!» που κυκλοφόρησε ευρέως στο διαδίκτυο, μαζί με άλλα παρόμοια άρθρα που μιλούν για «αγνόηση των διαταγών της ανωτάτης Ηγεσίας«, για «διαταγή που ρίχθηκε στον κάλαθο των αχρήστων», για «απείθεια», για το ότι «έγραψε στα παλιά του υποδήματα» τους ανωτέρους του και άλλα πολλά που, αν δεν ήταν όντως τραγικά, θα μπορούσαμε σίγουρα να τα χαρακτηρίσουμε ως φαιδρά.

Αμαλία Κ. Ηλιάδη* Γοητευτικές και κακομούτσουνες, ενάρετες και διεφθαρμένες, πειθαρχημένες και γεμάτες αναίδεια, οι γυναίκες περνούν μέσα από τη Βυζαντινή Ιστορία, άλλοτε κηλιδωμένες με αίμα και λάσπη, άλλοτε στεφανωμένες με όλες τις αρετές: αιώνια γοητευτικές, που η χάρη τους, ξεφεύγοντας από τη φθορά των αιώνων, συνεχίζει να συγκινεί τις καρδιές και τις φαντασίες.

Οι θηριωδίες των γερμανικών δυνάμεων κατοχής υπήρξαν ιδιαίτερα φρικτές σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι μαζικές σφαγές και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από τους Ναζί και τους συμμάχους τους ήταν ιδιαίτερα σκληρά στη δυτική Μακεδονία. Στο Μεσόβουνο του νομού Κοζάνης, ένα χωριό προσφύγων από χωριά της περιοχής της Νικόπολης του Πόντου, τα γερμανικά στρατεύματα εκτέλεσαν αμάχους και προσπάθησαν δύο φορές να αφανίσουν το χωριό από το χάρτη.

24η Οκτωβρίου 1912. Η λευμβόζευκτη γέφυρα της Κουλακιάς (Χαλάστρας) ήταν έτοιμη και άρχισε με δυσκολίες η διέλευση τμημάτων της 7ης μεραρχίας, δύο ταγμάτων Ευζώνων καθώς και της ταξιαρχίας ιππικού. Οι καιρικές συνθήκες ήταν ιδιαίτερα δυσμενείς. Βροχή, ψύχος,ομίχλη τις πρωινές ώρες και πολλή λάσπη. Η πορεία και η τελική διάταξη της στρατιάς το βράδυ της 24ης Οκτωβρίου 1912 ήταν ως εξής:

Η ονομασία «Ιερός Λόχος» συνδέεται με την Ελλάδα. Διάσημη ήταν η ομώνυμη μονάδα των επίλεκτων Θηβαίων ή αργότερα των ανδρών του Αλ. Υψηλάντη. Ωστόσο «Ιερούς Λόχους» παρέτασσαν και άλλα κράτη με πρώτο αυτό της Καρχηδόνας. Ο καρχηδονιακός «Ιερός Λόχος» συγκροτήθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. προφανώς υπό την επιρροή του ομώνυμου θηβαϊκού τα κατορθώματα του οποίου έναντι των αήττητων, έως τότε, Σπαρτιατών διαδόθηκαν σε όλο τον αρχαίο κόσμο.

Στην ανακάλυψη αυτού που πιστεύεται ως το αρχαιότερο άθικτο ναυάγιο πλοίου προχώρησαν οι αρχαιολόγοι στο βυθό της Μαύρης Θάλασσας. Σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές, το ηλικίας πλέον των 2.400 ετών σκαρί παρέμεινε σε βάθος περίπου 2 χλμ και εξακολουθεί να βρίσκεται σε άριστη κατάσταση.

Λάζαρος Μαύρος Τ Α 87ΧΡΟΝΑ σήμερα των Οκτωβριανών της Κύπρου. Της εθνικο-λαϊκής εξέγερσης της 21ης Οκτωβρίου 1931, για την απελευθέρωση από τον βρετανικό ζυγό και την Ένωση με τη μητέρα Ελλάδα. Εκείνη η αυθόρμητη, ασχεδίαστη, απρογραμμάτιστη παλλαϊκή έκρηξη. Εκτόξευσε την ανέκαθεν συσσωρευμένη λάβα τής Αντίστασης και της Λευτεριάς. Η οποία πυρπόλησε τη νύκτα εκείνης της Τετάρτης, Εικοσιμιά τ’ Οκτώβρη, το Κυβερνείο του Άγγλου Κυβερνήτη της Colony of Cyprus, σερ Ρόναλντ Στορρς. Εκεί στον «λόφο των όφεων», τον λόφο των Αγίων Ομολογητών, όπου βρίσκεται σήμερα το Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας.

Θ. Μαλκίδης: Οι απαγχονισμοί των Ελλήνων από τους Ναζί στο Καλόκαστρο Σερρών:20 Οκτωβρίου 1941. Μαζί με την πείνα, την τρομοκρατία, τις κακουχίες που αποδεκατίζουν τους Έλληνες, οι Ναζί έχοντας πρόθυμους συνεργάτες - δοσίλογους ολοκληρώνουν το προσχεδιασμένο έργο του. Σαρώνουν την Ελλάδα και ο τρόμος, ύστερα μάλιστα κι από το κίνημα της Δράμας που πνίγηκε στο αίμα και τις εκτελέσεις στην Κορμίστα και τα Κερδύλια, σφίγγει τις ψυχές των ανθρώπων.

Οι Τούρκοι, μετά την ήττα της Μάχης του Σαραντάπορου, συμπτύχθηκαν και στράφηκαν προς τα ανατολικά. Το Γενικό Στρατηγείο μετά την απελευθέρωση της Κοζάνης, προώθησε τον όγκο των δυνάμεών του προς το υψίπεδό της. Οι πληροφορίες ήταν ασαφείς για την κατεύθυνση συμπτύξεως του εχθρού, επειδή δεν είχε επαφή μαζί του. Το Γενικό Στρατηγείο, αποφάσισε τη στροφή του όγκου της Στρατιάς προς Βέροια και κατόπιν προς Θεσσαλονίκη, επειδή η Ελληνική Κυβέρνηση ενδιαφερόταν για την απελευθέρωσή της πριν φθάσει εκεί ο Βουλγαρικός Στρατός.

«Ω, παίδες Ελλήνων, ίτε Ελευθερούτε πατρίδ’ ελευθερούτε… νυν υπέρ πάντων αγών» (Αισχύλος) «Η ταν ή επί τας» (Σπαρτιάτισσα μητέρα) Πολλοί λαοί κατά τον εορτασμό των εθνικών τους επετείων έχουν την τάση να συμπυκνώνουν αυτές σε λέξεις ή φράσεις που αποτυπώνουν με ενάργεια το πατριωτικό ήθος και την εθνική υπερηφάνεια. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν και τα παρακάτω που διατρέχουν την Ελληνική ιστορία και λειτουργούν ως συνεκτικός δεσμός μεταξύ των Ελλήνων σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

Θεοφάνης Μαλκίδης Ο Παύλος Μελάς θυσιάστηκε σαν σήμερα το 1904 για την Ελευθερία της Μακεδονίας.  Ο Παύλος Μελάς γεννήθηκε στη Μασσαλία  στις 29 Μαρτίου του 1870. Ήταν ένα από τα επτά παιδιά του Ηπειρώτη έμπορου Μιχαήλ Μελά και της Ελένης Βουτσινά, κόρης εύπορου Κεφαλλονίτη εμπόρου από την Οδησσό. Η καταγωγή της οικογένειάς του ήταν από τον Παρακάλαμο Πωγωνίου της Ηπείρου, όπου ακόμη σώζονται τα ερείπια του οικογενειακού πύργου. Η οικογένεια του μετακινήθηκε στην Αθήνα το 1874.

Σαν τέτοια ώρα στο βουνό ο Παύλος πληγωμένος, μες τα νερά του αυλακιού ήτανε ξαπλωμένος, τραγούδησε ο λαός για τον πρωτεργάτη της απελευθέρωση της Μακεδονικής γης, που στις 13 Οκτωβρίου του 1904 έπεσε υπέρ της Πατρίδος. Ποιος ήταν όμως ο Παύλος Μελάς ή ο θρυλικός Καπετάν Μίκης Ζέζας; Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού. Ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και γαμπρός του Στέφανου Δραγούμη. Στάθηκε από τους πρωτεργάτες του Μακεδονικού αγώνα και πέθανε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων στην περιοχή της Μακεδονίας.

Δυστυχώς τα μαθήματα γερμανικών όταν ήμουν μικρός πήγανε χαμένα. Δύσκολη γλώσσα και εγώ άθλιος μαθητής. Ως εκ τούτου, δεν μπορώ να γράψω στα γερμανικά ώστε να μπορούσαν να διαβάσουν το παρόν, έστω ελάχιστοι Γερμανοί ομοϊδεάτες του κ. Ζεεχόφερ. Η ιστορία, λοιπόν ξεκινάει σε ένα μικρό σοκάκι, από αυτά που σήμερα περπατάνε άφοβα και οι Ευρωπαίοι τουρίστες. Εκεί λοιπόν λύθηκε το πρόβλημα, στο στενό αυτό δρομάκι του Ναυπλίου του 1831. Θείος και ανηψιός, αρματωμένοι με κουμπούρες και μαχαίρες, πέσανε πάνω στον πρώτο Κυβερνήτη του νεοελληνικού κράτους και τον άφησαν στον τόπο.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αρχαίων ναυαγίων που βρέθηκαν ποτέ στο Αιγαίο και πιθανώς σε όλη τη Μεσόγειο - Τα 58 ναυάγια καλύπτουν μια τεράστια περίοδο από την αρχαία Ελλάδα μέχρι τον 20ο αιώνα - Χρονολογούνται στην ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή Ούτε ένα, ουτέ δύο, αλλά 58 αρχαία ναυάγια εντοπίστηκαν κατά τις τελευταίες αρχαιολογικές έρευνες στο βυθό των Φούρνων, αποκαλύπτοντας έναν μοναδικό ενάλιο αρχαιολογικό θησαυρό.

Η αρχαιολόγος Κατερίνα Περιστέρη πραγματοποίησε ξενάγηση στους συμμετέχοντες Συμποσίου Στα άδυτα του ταφικού μνημείου του λόφου Καστά στην Αμφιπόλη, οδήγησε η αρχαιολόγος Κατερίνα Περιστέρη τους πολυάριθμους θεατές του 2ου συμποσίου Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης – Δυτικού Παγγαίου που διοργάνωσε το Σαββατοκύριακο στην πόλη των Σερρών η «Ωδή Αμφιπόλεως» (Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη περιοχής Αμφίπολης – Δυτικού Παγγαίου), με την υποστήριξη του υπουργείου Εσωτερικών, της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ο ελιγμός της 4ης Μεραρχίας από τα αριστερά που, απειλώντας τα τουρκικά νώτα, έκρινε την μάχη. (Πριν από 106 χρόνια σαν σήμερα. Απόσπασμα από το βιβλίο "Εμπρός δια της λόγχης - Η μεγάλη εξόρμηση 1912-1913) Σαραντάπορο, 1η μέρα της μάχης. Ο ελιγμός της 4ης Μεραρχίας από τα αριστερά, που έκρινε την μάχη. (Πριν από 101 χρόνια σαν σήμερα. Απόσπασμα από το βιβλίο " Εμπρ ός δια της λόγχης - Η μεγάλη εξόρμηση 1912-1913 ) Τρίτη 9 του Οκτώβρη 1912 – Σαραντάπορο – 4η Μεραρχία (Διήγηση του Αριστείδη)

Το διπλωματικό παρασκήνιο πριν τη ναυμαχία - Ο καθοριστικός ρόλος του Κόδριγκτον - Η πανωλεθρία του τουρκοαιγυπτιακού στόλου στο Ναβαρίνο - Οι συνέπειες της νίκης των Ευρωπαίων για την Ελληνική Επανάσταση Μιχάλης Στούκας Είναι γνωστό ότι από το 1824, όταν τα στρατεύματα του Ιμπραήμ έφτασαν στην Πελοπόννησο για πρώτη φορά, οι ελληνικές δυνάμεις βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση. Η προέλαση των Αιγυπτίων ανακόπηκε μόνο στα όρια της Μάνης και τους Μύλους της Λέρνης. Στις περιοχές που είχαν καταληφθεί, ο Κολοκοτρώνης, μετά την αποφυλάκισή του, με μια μορφή κλεφτοπόλεμου παρενοχλούσε τα εχθρικά στρατεύματα και προσπαθούσε να αποτρέψει το "προσκύνημα" των ντόπιων στον Ιμπραήμ.

 Σκηνές προσφύγων στὴν Ἀνατολικὴ Θράκη, μετὰ τὴν Συνθήκη τῶν Μουδανιῶν         Ὁ Ἔρνεστ Χέμινγουεϊ, γεννήθηκε στὶς ΗΠΑ στὶς 21 Ιουλίου 1899*  καὶ μόλις 20 περίπου χρονῶν, τὸ 1920,  ἄρχισε νὰ ἐργάζεται ὡς δημοσιογράφος καὶ πολεμικὸς ἀνταποκριτὴς τῆς ἐφημερίδος Toronto Star Weekly τοῦ Τορόντο. Μέσω τῶν ἀνταποκρίσεών του, γνώρισε τὸ εὐρὺ κοινὸ τῆς ἐποχῆς, τὴν Μικρασιατικὴ Καταστροφή. Ἦταν παρῶν στὴν ἀνταλλαγή τῶν πληθυσμῶν στὴ Θράκη, ποὺ ἀκολούθησε τὴ συνθήκη τῶν Μουδανιῶν τὸ 1922.

Οἱ Ἕλληνες ἀπό τά πολύ πρώϊμα χρόνια ἔχοντας ὡς βάση ἐκκινήσεως τόν ἑλλαδικό χῶρο ἀποίκισαν ἄλλες χῶρες καί τίς ἐγγύς καί τίς μακράν. Ἦσαν διασκορπισμένοι σέ ὅλη τήν κατοικούμενη γῆ, ἀπό Παλαιστίνη ἕως Ἱσπανίας, ἀπό Εὐρώπη καί Ρωσσία ἕως τίς χῶρες τῆς Μαύρης Ἠπείρου καί ὥς τά βάθη τῆς Ἀσίας. Δημητρίου Κόκορη δρ. Νεοελληνικῆς φιλολογίας – συγγραφέως Ὁ Μ. Ἀλέξανδρος κατέκτησε ὅλη τήν τότε γνωστή Ἀνατολή, τήν Αἴγυπτο καί τήν Ἰουδαία. Παντοῦ ἵδρυε πόλεις, τίς γνωστές Ἀλεξάνδρειες, ἐγκαθιστοῦσε Ἕλληνες κυρίως, καί ἐκπολίτιζε τούς γηγενεῖς μεταδίδοντας τόν πολιτισμό, τά γράμματα, τήν φιλοσοφία, τήν γλῶσσα καί τίς ἐπιστῆμες, ἐφεύρημα τῶν Ἑλλήνων.

4 Οκτωβρίου 1941: Η σφαγή των Ελλήνων από τους Βούλγαρους κατακτητές στους Φιλίππους 77 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που οι Βούλγαροι κατακτητές εκτέλεσαν 25 κατοίκους του οικισμού των Φιλίππων, στο πλαίσιο του σχεδίου τους για την επιβολή της εξουσίας τους σε μια περιοχή που διεκδικούσαν για πολλά χρόνια. Η σφαγή ξεκίνησε στις 4 Οκτωβρίου του 1941, ολοκληρώθηκε στις 6 Οκτωβρίου και άφησε -όπως ήταν φυσικό- ανεξίτηλα σημάδια στην μνήμη των κατοίκων των Φιλίππων.