Ο έφιππος ήρωας Ανάγλυφη στήλη στους Κήπους Αλιάρτου

Πάρις Βαρβαρούσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών  

Η ανάγλυφη στήλη βρίσκεται σε οικία στους Κήπους Αλιάρτου και μεταφέρθηκε εκεί, για να στολίσει τον προαύλιο χώρο της, όταν οι Άγγλοι κατά την αποξήρανση της Κωπαΐδας δημιούργησαν ένα μεγάλο πάρκο όπου οικοδόμησαν κατοικίες και κτήρια διοίκησης του Οργανισμού Κωπαΐδας.

Η στήλη αυτή είναι γνωστή από παλαιότερα, αλλά με τον πρόσφατο καθαρισμό των θάμνων που την κάλυπταν και με μια πιο προσεκτική παρατήρηση από τον γράφοντα αναδείχθηκαν κάποιες λεπτομέρειες που οδηγούν στη διαπίστωση ότι ο ιππέας εικονίζει αφηρωισμένο νεκρό πολεμιστή.

Tο δεξί του χέρι με λυγισμένο τον αγκώνα κρατάει αντικείμενο που προσομοιάζει με κηρύκειο, ενώ με το αριστερό του, που δεν είναι ορατό, τα ηνία του ίππου.

• Διαφαίνονται αµιδρώς κάποια στοιχεία από το φτερωτό σανδάλι του δεξιού ποδιού του.
• Ευδιάκριτο είναι το γυμνό νεανικό σώμα του έφιππου με ριγμένη χλαμύδα στους ώμους.
• Η κεφαλή του ήρωα είναι αλλοιωμένη.
• Η κεφαλή του θεού είναι αλλοιωμένη. Εικάζουμε την ακριβή της θέση κατ’ αναλογία προς το σώμα και θεωρούμε πως φέρει κάποιο φαρδύ αντικείμενο που θα μπορούσε να παραπέμπει στον πέτασο.
• Στο κάτω δεξί μέρος της στήλης είναι ορατή μικρή ερμαϊκή στήλη, χαρακτηριστικό στοιχείο του ψυχοπομπού Ερμή.

Το άλογο απεικονίζεται ρωμαλέο και επιβλητικό με πλούσια χαίτη, μακριά ουρά και εντυπωσιακές οπλές σε γοργή κίνηση.Η στήλη είναι λαξευμένη σε ορθογώνιο κομμάτι μαρμάρου με διαστάσεις 73 εκ. ύψος,  50 εκ. πλάτος και 0,40 εκ. μήκος.

Το κάτω τμήμα της στήλης φέρει αρχιτεκτονικό πλαίσιο, ενώ ένα μέρος της βάσης είναι μέσα στο χώμα. Στο άνω τμήμα της φέρει κοίλωμα διαμέτρου 0,16 εκ. που θα αποτελούσε ενδεχομένως βάση για αγγείο. Η επιγραφή της στήλης είναι κατεστραμμένη και δεν επιτρέπει την ακριβή χρονολόγησή της. Πρόκειται, προφανώς, για ένα εκπληκτικό βοιωτικό ανάγλυφο της ελληνιστικής περιόδου. Ορισμένα από τα ελλείποντα τμήματα του μαρμάρου έχουν συμπληρωθεί με τσιμέντο παλαιότερα για την προστασία και τον καλλωπισμό της στήλης.